Today: 17 Dec 2005
  Trang chủ | Giới thiệu | Định vị | Góp ý | Giúp đỡ | English

Giáo dục - Đào tạo
Định hướng chiến lược Giáo dục đào tạo 2001-2010
Phát triển giáo dục vùng sâu vùng xa và vùng khó khăn
Đào tạo từ xa
Các chương trình khuyến học
Tin tức
Chào mừng đến Việt Nam
Kinh tế
Chính phủ quản lý
Hợp tác Quốc tế
Khoa học - Công nghệ - Môi trường
Phát triển xã hội
Website phục vụ phát triển
TỶ GIÁ GIAO DỊCH
DIỄN ĐÀN
HỎI/ĐÁP
Hà Nội 14 - 24 oC
Huế 18 - 23 oC
Đà Nẵng 19 - 27 oC
Hồ Chí Minh 22 - 32 oC
Định hướng chiến lược Giáo dục đào tạo 2001-2010

Dạy và học ngôn ngữ dân tộc thiểu số: Cần có một chiến lược

Dạy và học ngôn ngữ dân tộc thiểu số trong trường học ở nước ta đã có cả một quá trình lâu dài, nhưng phát triển nhất vẫn là ngôn ngữ Chăm và ngôn ngữ Khmer. Nhà giáo nhân dân Lâm Ét - dân tộc Khmer cho biết: "Đối với ngôn ngữ dân tộc Khmer ở Sóc Trăng, chúng tôi dạy song ngữ không phải từ cấp I đến cấp III mà dạy từ mẫu giáo nhà trẻ.

Trước giải phóng, học sinh dân tộc Khmer có phần ngại, tâm lý tự ti mặc cảm, dân tộc ít người thường vậy, nhưng từ 1975 đến giờ tâm tư nguyện vọng của họ là muốn học tiếng dân tộc, học song ngữ. Cấp I, cấp II, cấp III đều dạy song ngữ hết, số lượng học sinh học song ngữ lên cả ba cấp là 60.000 học sinh, cả mẫu giáo là 80.000 học sinh, còn giáo viên dạy song ngữ cấp 1 là 1.000, cấp II, III là một vài trăm, chỉ còn thiếu giáo viên cấp II, III, còn tài liệu chương trình, sách giáo khoa cấp I là của Bộ Giáo dục và Đào tạo, cấp II, III là của Sở…".

Nước ta có khoảng 11 triệu đồng bào dân tộc thiểu số, chiếm 13,8% tổng dân số cả nước, trong đó có 12 dân tộc thiểu số có quy mô dân số từ 100.000 đến 1 triệu người. Cả 53 dân tộc thiểu số Việt Nam có ngôn ngữ riêng trong đó có khoảng 30 dân tộc có chữ viết.

Tuy nhiên, việc dạy và học ngôn ngữ dân tộc thiểu số ở các địa phương thời gian qua gần như "mạnh ai nấy làm", tự phát triển là chủ yếu, nên sự phát triển không đồng đều. Có tỉnh mạnh, như Trà Vinh, Sóc Trăng, Ninh Thuận nhưng cũng có tỉnh mới chỉ là thí điểm… Điều này càng thấy rõ ở các tỉnh phía Bắc. Năm 1961, khi Chính phủ ban hành chữ Mông cùng với chữ Thái và chữ Tày - Nùng theo Nghị định 206/CP, Lào Cai và nhiều tỉnh khác có đồng bào Mông đã có chủ trương xoá mù chữ bằng chữ Mông. Năm 1964, xã Bản Phố của huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai được Chính phủ trao tặng huân chương lao động hạng ba về thành tích xoá mù chữ bằng tiếng Mông. Và những năm 70 cho đến năm 1998, hàng tháng các xã có người Mông của tỉnh Lào Cao vẫn đều đặn nhận được 4 tờ báo bằng tiếng Mông… Thế nhưng cho đến nay ở Lào Cai chương trình dạy chữ Mông mới chỉ triển khai ở một vài trường tiểu học và dạy theo sách thực nghiệm. Thầy giáo Vàng Seo Chứ - Giáo viên trường tiểu học Sín Chéng II huyện Si Ma Cai, tỉnh Lào Cai, nơi đang giảng dạy sách giáo khoa thực nghiệm chữ Mông cho biết: "Dạy tiếng Mông, mình chưa được đào tạo gì cả, mình tự học hỏi chữ Mông rồi dạy thôi. Trước thì có anh Lầu Minh Di được tập huấn ở Bộ Giáo dục về, mấy anh em ở với nhau cũng thường xuyên trao đổi với nhau về chữ Mông này rồi dạy cho các em học sinh".

Không chỉ là vấn đề giáo viên, mà ngay cả sách thực nghiệm đang giảng dạy ở các địa phương cũng có những bất cập. Ông Y Til - Trưởng ban Nghiên cứu Giáo dục Dân tộc, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Gia Lai nói: "Hiện nay, quyển 1, quyển 2 tiếng Ba Na đang dạy ở Gia Lai dùng tiếng của Kon Tum nhiều hơn mà không có chú thích, chú giải điều đó rất khó cho giáo viên dạy từng vùng trong giai đoạn thực nghiệm".

Mặc dù đã có quá trình gần 50 năm dạy ngôn ngữ dân tộc thiểu số trong trường học với nhiều hình thức dạy, học khác nhau nhưng cho đến nay, công việc này đang bộc lộ những tồn tại cần được nghiên cứu, phát triển, quản lý, chỉ đạo phù hợp với xu hướng đổi mới chương trình giáo dục phổ thông trên phạm vi cả nước. Hội nghị quốc gia về chính sách và chiến lược sử dụng, dạy và học tiếng dân tộc thiểu số và tiếng Việt cho dân tộc thiểu số mới đây tại Hà Nội chỉ ra rằng "trước mắt cần chuyển từ nguyên tắc giáo dục ngôn ngữ dân tộc như ngôn ngữ thứ hai sang giáo dục song ngữ. Kinh nghiệm của các nước trong khu vực đã thành công trong việc giải quyết mối quan hệ giữa tiếng dân tộc thiểu số và ngôn ngữ phổ thông cho thấy: giáo dục song ngữ bắt đầu bằng tiếng mẹ đẻ của học sinh sẽ tạo nhiều thuận lợi về mặt sư phạm. Và những chiến lược giáo dục phù hợp sẽ giúp học sinh nói, biết đọc, biết viết cả hai thứ tiếng. Theo nhà giáo nhân dân Lâm Ét, điều kiện để dạy song ngữ ổn định là: "Phải đào tạo giáo viên là người dân tộc thiểu số tại chỗ, dạy được tiếng dân tộc, bên cạnh đó dạy tiếng Việt; thứ hai là phải có sách giáo khoa, có sách hướng dẫn giảng dạy, đặc biệt là phải có bộ máy phụ trách việc dạy song ngữ này".

Trong điều kiện hiện nay, nhiều ngôn ngữ dân tộc thiểu số ở nước ta đang có nguy cơ bị mai một. Sự tăng cường giao lưu văn hoá giữa các vùng miền một mặt giúp cho các dân tộc thiểu số phát triển kinh tế - xã hội, tăng cường tri thức nhưng cũng có tiềm ẩn làm mai một các ngôn ngữ dân tộc thiểu số. Trong khi đó, đồng bào luôn có nhu cầu học ngôn ngữ của chính mình. Vì vậy, các vấn đề chủ yếu đặt ra trong giai đoạn hiện nay cần sớm được triển khai, đó là: Nghiên cứu hoàn thiện một số bộ chữ viết dân tộc cho thống nhất và khoa học; Những quy định cụ thể cho việc thừa nhận hay chưa thừa nhận những bộ chữ mới được xây dựng để làm cơ sở cho việc dạy học tiếng dân tộc trong nhà trường; Xây dựng chiến lược đào tạo giáo viên dạy tiếng dân tộc thiểu số, các biện pháp đào tào bồi dưỡng đội ngũ trí thức dân tộc, những người am hiểu tiếng dân tộc thiểu số để làm nòng cốt trong việc nghiên cứu ngôn ngữ văn hoá các dân tộc thiểu số…

Nước ta đã có cả một hệ thống chính sách ngôn ngữ nói chung và chính sách ngôn ngữ dân tộc thiểu số nói riêng. Đó là những định hướng, là cơ sở pháp lý cho việc tổ chức dạy học ngôn ngữ dân tộc thiểu số và tiếng Việt cho đồng bào dân tộc thiểu số ngày càng tốt hơn.

Đài Tiếng nói Việt Nam - (11/01/2005)


More

Trang chủ  |   Giới thiệu  |   Định vị  |   Phản hồi  |   Giúp đỡ

Số lượt truy cập: 1582557 © Copyright 2003 Vietnam Development Gateway, All right Reserved, Legal & Privacy Notices.
E-mail: vncgteam@vnn.vn  —   Tel: 84-4-8532313