Today: 29 Mar 2004
  Trang chủ | Giới thiệu | Định vị | Góp ý | Giúp đỡ | English

Chào mừng đến Việt Nam
Địa lý
Văn hoá
Lịch sử
Dân tộc học
Lễ hội
Kinh tế
Giáo dục - Đào tạo
Chính phủ quản lý
Hợp tác Quốc tế
Khoa học - Công nghệ - Môi trường
Phát triển xã hội
Tin tức
TỶ GIÁ GIAO DỊCH
DIỄN ĐÀN
HỎI/ĐÁP
Hà Nội 18 - 24 oC
Huế 20 - 23 oC
Đà Nẵng 21 - 32 oC
Hồ Chí Minh 22 - 35 oC
    Văn hoá

Di sản văn hoá Huế qua mười năm bảo tồn, hội nhập và phát triển


Những kết quả trong việc bảo tồn, phát huy các giá trị của cố đô Huế qua mười năm kể từ ngày trở thành Di sản văn hóa thế giới (1993 - 2003) đã tạo tiền đề cho giai đoạn mới: phát triển bền vững. Tuy nhiên, trên con đường hội nhập và phát triển phía trước, còn nhiều khó khăn và thách thức.

"Huế sẽ mãi mãi được giữ gìn"

Đó là niềm tin của Tiến sĩ R.En-gen-hát, Cố vấn Tổng Giám đốc UNESCO tại châu Á - Thái Bình Dương trước cộng đồng quốc tế khi tận mắt chứng kiến công cuộc bảo tồn di tích Huế của Việt Nam.

Năm 1975, khi chiến tranh kết thúc, trong số 1.500 công trình kiến trúc thì gần hai phần ba đã trở thành phế tích. Riêng khu vực Đại nội, nơi tập trung các cung điện nguy nga tráng lệ nhất đã có hơn một nửa trong số 147 công trình trở thành phế tích. Hơn 45 nghìn m2 mái lợp thấm dột, 10 nghìn m tường thành sạt lở, hơn một phần ba số con đường trong di tích bị hư hỏng, 30/46 cây cầu hổng mố, lở vòm, 20/40 hồ trong các di tích bị lấp cạn... Sự hủy hoại đã làm cho cố đô mất mát không chỉ ở các công trình mà cả hệ thống hiện vật, cảnh quan, tư liệu, ngành nghề thủ công, các loại hình nghệ thuật truyền thống. Không chỉ mất mát bởi bom đạn chiến tranh, mà còn từng ngày từng giờ phải đối mặt với nguy cơ bị xâm hại bởi thiên tai lũ lụt, bởi nhu cầu phát triển của đô thị và cuộc sống sản xuất, sinh hoạt ngày càng cao.

Trách nhiệm khôi phục và bảo tồn Di sản thế giới đặt lên vai chúng ta mà trước tiên là cấp ủy đảng, chính quyền và nhân dân Thừa Thiên - Huế. Chính phủ xác định ba mục tiêu khôi phục và bảo tồn di sản TP Huế là văn hóa vật thể, phi vật thể, cảnh quan thiên nhiên gắn liền với đô thị. Một dự án với nguồn đầu tư lên đến 720 tỷ đồng đã được triển khai qua ba giai đoạn đến năm 2010. Sau 10 năm, với sự nỗ lực của Việt Nam, cùng những đóng góp của cộng đồng quốc tế, Huế đã cơ bản chống được sự xuống cấp nghiêm trọng của các công trình kiến trúc. Theo báo cáo của Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế, tất cả các di tích đều đã được gia cố. Hầu hết các công trình di tích và cơ sở hạ tầng có mức độ hư hỏng từ 40% đến 70% được lập dự án tu bổ. Trong đó có 180 công trình đã được thực hiện, như Ngọ môn, Duyệt thị đường, Thái hòa điện, Diên thọ cung, Hiển lâm các, Thế miếu, Thiên định cung, Kỳ đài, Phu văn lâu... với nguồn kinh phí hơn 180 tỷ đồng.

Cùng với tu bổ các di tích, công tác bảo tồn cố đô còn được chú trọng ở các giá trị văn hóa phi vật thể với việc hoạch định, chọn lọc và khôi phục những nét văn hóa cung đình như nhạc, múa, tuồng và lễ hội cung đình. Bước đầu hơn 40 nhạc chương, 20 điệu múa cung đình và bốn vở tuồng cổ đã được phục hồi.

Bảo tồn để phát triển

Ông Nguyễn Văn Mễ, Chủ tịch UBND tỉnh Thừa Thiên - Huế khẳng định, chỉ có bảo tồn gắn liền với hội nhập và phát triển thì Di sản thế giới mới vươn lên ngang tầm của nó. Bảo tồn là nền tảng vững chắc để Di sản phát triển thêm những giá trị mới, phù hợp thời đại và hội nhập văn hóa đặc sắc của nhân loại. Bài học rút ra từ thực tiễn ở Thừa Thiên - Huế là bảo tồn di sản phải hướng tới mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội (KT-XH) và ngược lại, phát triển KT-XH là cơ sở để công tác bảo tồn ngày càng phát huy hiệu quả cao. Từ 10 năm nay, di sản cố đô Huế thật sự là động lực quan trọng thúc đẩy KT-XH không chỉ với một địa phương mà còn có ý nghĩa to lớn với cả khu vực. Riêng tỉnh Thừa Thiên - Huế, di sản cố đô đã trở thành thế mạnh để phát triển du lịch thành một mũi nhọn vượt trội trong nền kinh tế. Thế mạnh ấy không chỉ là sự tăng trưởng từ 200 nghìn lượt du khách và bốn tỷ đồng (năm 1993) lên 1,4 triệu lượt du khách và gần 40 tỷ đồng (năm 2002) mà là sự tác động sâu sắc của nó đến đời sống sản xuất và sinh hoạt của người dân Thừa Thiên - Huế, là sự thúc đẩy nhiều ngành phát triển như giao thông, vận tải, bưu điện, thương mại, công nghệ thông tin, kể cả những ngành như trồng trọt, chăn nuôi. Đồng thời, tạo cơ hội để một lực lượng lao động khá lớn ở địa phương hướng tới nền sản xuất hàng hóa và dịch vụ có việc làm ổn định.

Khó có thể kể hết tác động sâu sắc của di sản đối với cuộc sống của người dân nơi đây, từ bát cháo hàu, tô cơm hến đến điệu nhạc, câu hò... đều có thể là mảnh hồn của văn hóa cố đô và là lối mở thênh thang đi tới ấm no cho người dân Huế. Có ai ngờ những chiếc thuyền rồng duyên dáng, dặt dìu điệu "Nam bằng", "Nam ai" trên mặt nước sông Hương lại thoát thai từ những vạn đò đìu hiu cảnh đói nghèo dưới chế độ nô lệ? Đó chính là một trong những căn nguyên nhất để chủ trương xã hội hóa công tác bảo tồn di tích cố đô Huế ngày càng có hiệu quả cao, không chỉ là việc trùng tu, bảo vệ các công trình kiến trúc mà là những giá trị phi vật thể từ lối sống, phong cách con người đến sản phẩm các ngành nghệ thuật truyền thống cung đình xưa. Chính ở lĩnh vực này, yếu tố phát triển và hội nhập của Di sản mới thể hiện rõ nét nhất, và cũng chính ở đây người dân mới hiểu sâu sắc nhất giá trị của di sản thế giới và trách nhiệm gìn giữ, phát huy của họ.

Hướng đến một TP Huế luôn luôn mới và hấp dẫn

Trên quan điểm khai thác và phát huy giá trị văn hóa là con đường để bảo tồn làm cho di tích sống lại, hòa vào cuộc sống đương đại, tỉnh Thừa Thiên - Huế đã có nhiều giải pháp cụ thể như tập trung các nguồn lực đầu tư cho những công trình tiêu biểu, thực hiện bốn dự án lớn để giải tỏa dân cư ở các khu vực đang khoanh vùng bảo vệ, triển khai các chương trình bảo tồn hệ thống sông, hồ trong các di tích, di chuyển các nhà máy, cơ sở sản xuất công nghiệp ra khỏi kinh thành, làm đường giao thông tránh để không ảnh hưởng độ bền của di tích, ban hành quy chế, chính sách khuyến khích cộng đồng giữ gìn các giá trị văn hóa cố đô, tổ chức giới thiệu những nét đặc sắc của văn hóa cố đô... Và những thành tựu lớn trong công cuộc bảo tồn, phát triển các giá trị của di sản cố đô 10 năm qua đã tạo tiền đề cho giai đoạn phát triển bền vững. Mục tiêu của giai đoạn này là tập trung tu bổ chuẩn mực một số di tích trọng điểm, thúc đẩy công tác nghiên cứu khoa học, nâng cao nghệ thuật cung đình, tôn tạo cảnh quan, phát huy giá trị di sản hơn nữa trong hoạt động du lịch và dịch vụ.

Kiến trúc sư Phùng Phu, Giám đốc Trung tâm bảo tồn Di tích cố đô Huế cho hay những thách thức sắp tới đối với hành trình phát triển và hội nhập của di sản Huế thật là to lớn. Trước hết là, công tác xã hội hóa về bảo tồn di tích cần được tiến hành đồng bộ với sự tham gia của nhiều ngành, nhiều cấp để mỗi người dân có được cả ý thức lẫn kiến thức, kinh nghiệm về bảo tồn di tích, trong đó việc ban hành các chính sách hỗ trợ, khuyến khích, đãi ngộ cụ thể là rất quan trọng. Cái khó nhất hiện nay trong công tác bảo tồn di tích là khoa học, công nghệ trùng tu di tích cũng như lực lượng thực thi của ta đang rất mỏng. Ở ta chưa có nơi nào đào tạo thợ trùng tu di tích, lớp nghệ nhân cũ thì ngày một thưa vắng mà lớp trẻ thì ít người mặn mà với nghề này. Bên cạnh đó, các cơ sở sản xuất vật liệu phục vụ công trình trùng tu chưa được phát triển đã gây không ít khó khăn cho hoạt động bảo tồn. Đáng lo nhất là ở lĩnh vực văn hóa phi vật thể, các điệu nhạc, bài ca, múa cung đình chủ yếu lưu truyền trong dân gian làm sao kịp thu hồi trước khi những nghệ nhân dân gian không còn khả năng thể hiện. Và cuối cùng là phát huy cái "thần" của di sản cố đô thông qua từng người dân với đời sống văn hóa, đời sống sản xuất mang đặc trưng xứ Huế. Mỗi thế hệ người dân cố đô sẽ tham gia bảo tồn di sản với một tư duy mới, là gạch nối liên tục tạo ra sự trường tồn của văn hóa cố đô. Điều này chỉ có thể thực hiện được khi lấy di sản làm động lực thúc đẩy du lịch, dịch vụ. Được biết, sắp tới Chính phủ sẽ đề nghị UNESCO công nhận một di sản văn hóa thế giới nữa của cố đô Huế ở lĩnh vực phi vật thể, đó là Ấm nhạc cung đình Việt Nam.

Trước xu thế hội nhập và phát triển, công cuộc bảo tồn di sản Huế cần có những bước đi mới. Đồng chí Nguyễn Văn Mễ, Chủ tịch UBND tỉnh Thừa Thiên - Huế khẳng định rằng, thời cơ mới đã mở ra cho địa phương những triển vọng mới thông qua "con đường" di sản cố đô. Thừa Thiên - Huế sẽ nỗ lực để không chỉ bảo tồn bền vững cố đô mà còn kế thừa và phát huy những tinh hoa của dân tộc để sáng tạo ra ngày càng nhiều những giá trị văn hóa kế tiếp, làm cho Huế luôn mới và hấp dẫn, ngang tầm của một Di sản thế giới, đóng góp xứng đáng vào sự phát triển KT-XH của địa phương.

 

Nhân Dân - (29/08/2003)


More

Trang chủ  |   Giới thiệu  |   Định vị  |   Phản hồi  |   Giúp đỡ

Số lượt truy cập: 71833 © Copyright 2003 Vietnam Country Gateway, All right Reserved, Legal & Privacy Noitices.
E-mail: vncgteam@vnn.vn  —   Tel: 84-04-5372770