I. Lịch sử ASEM Diễn đàn Hợp
tác Á-Âu (tên tắt là ASEM - Asia-Europe Meeting) được thành lập tháng 3-1996,
với 26 thành viên sáng lập, gồm: 10 nước Châu á (Brunây, Hàn Quốc, Inđônêxia,
Malaixia, Nhật Bản, Philíppin, Thái Lan, Trung Quốc, Xinhgapo, Việt Nam), 15
nước thành viên Liên minh Châu Âu (Ailen, Anh, Áo, Bỉ, Bồ Đào Nha, Đan Mạch,
Đức, Hà Lan, Hy Lạp, Italia, Lúcxămbua, Pháp, Phần Lan, Tây Ban Nha, Thụy Điển)
và Ủy ban Châu Âu (EC).
Sự ra đời của ASEM, sự triển khai hoạt động và sự phát triển mở rộng của tổ
chức này phù hợp với đặc điểm cũng như yêu cầu của thời đại, với xu hướng hội
nhập khu vực hoá và toàn cầu hoá đang phát triển mạnh mẽ, kể từ thập kỷ 1980.
Tại Hội nghị thành lập ASEM, các nhà lãnh đạo các nước Á-Âu đã nhất trí với
nhận định chung rằng sự kiên kết giữa các nước và các khối nước ở hai châu lục
Á-Âu tạo ra động lực mới thúc đẩy trao đổi thương mại và đầu tư, làm nền tảng
cho những sự trao đổi-hợp tác về nhiều lĩnh vực khác giữa hai bên, tạo nên sức
mạnh và tầm vóc mới cho các quốc gia và tổ chức hữu quan, tạo điều kiện phát
huy hơn nữa vai trò của mình trong việc xây dựng nền hoà bình và ổn định liên
khu vực và trên toàn thế giới.
Như Chủ tịch Hội đồng Châu Âu Jacques Santer nêu rõ tại Hội nghị Thượng đỉnh
ASEM-I: Sự ra đời của ASEM là cái mốc đánh dấu mối quan hệ giữa Liên minh Châu
Âu và Châu Á; Phản ánh nguyện vọng tha thiết của cả hai khu vực trong việc
tăng cường quan hệ và xây dựng một mối quan hệ hợp tác về chính trị và kinh tế
mới và mạnh mẽ giữa hai châu lục.
Trong quy mô hiện tại, các nước ASEM chiếm 39% dân số thế giới; có tổng GDP là
14.829 tỉ USD, chiếm 50% GDP của toàn thế giới; có tổng kim ngạch thương mại
là 7.914 tỉ USD, chiếm 60,1% tổng kim ngạch thương mại toàn thế giới.
II. Cơ chế hoạt động của ASEM
- Các Hội nghị của ASEM được
tổ chức luân phiên ở Châu Á và Châu Âu.
- Thể thức hoạt động cao nhất
của ASEM là Hội nghị Thượng đỉnh tổ chức 2 năm một lần với sự tham dự của 25
Nguyên thủ Quốc gia hoặc Thủ tướng Chính phủ các nước thành viên và Chủ tịch
ủy ban Châu Âu nhằm quyết định các vấn đề lớn và dài hạn của ASEM.
- Các Hội nghị cấp Bộ trưởng Ngoại giao, Kinh tế, Tài chính được tổ chức mỗi
năm một lần (từ năm 2000 trở về trước tổ chức 2 năm một lần). Các hội nghị của
các Bộ trưởng thuộc các lĩnh vực khác có thể nhóm họp khi thấy cần thiết.
- Về cơ chế, các Bộ trưởng Ngoại giao và Thứ trưởng Ngoại giao (SOM) chịu
trách nhiệm điều phối chung toàn bộ hoạt động của ASEM. Các Bộ trưởng Kinh tế
và các Quan chức Cao cấp Thương mại và Đầu tư (SOMTI), các Bộ trưởng và Thứ
trưởng Tài chính, Tổng Cục trưởng Hải quan chịu trách nhiệm điều phối hoạt
động hợp tác trong các lĩnh vực cụ thể.
- ASEM không có Ban Thư ký Thường trực, mà hoạt động theo cơ chế điều phối
viên hợp tác thường xuyên thông qua hai đại diện của Châu á (một của ASEAN -
hiện là Việt Nam, và một của khu vực Đông-Bắc Á - hiện là Nhật Bản), và hai
đại diện của Châu Âu (gồm điều phối viên thường xuyên của EC và nước Chủ tịch
đương nhiệm EU).
III. Nguyên tắc hoạt động của ASEM
- Bình đẳng, tôn trọng lẫn
nhau và cùng có lợi.
- ASEM là một tiến trình mở
và tiệm tiến, không chính thức, nên không nhất thiết phải thể chế hóa.
- Tăng cường sự nhận thức và
hiểu biết lẫn nhau thông qua một tiến trình đối thoại và tiến tới hợp tác.
- Ba trụ cột trong hợp tác là
tăng cường đối thoại chính trị, thúc đẩy hợp tác kinh tế và đẩy mạnh hợp tác
trong các lĩnh vực khác.
- Việc mở rộng thành viên cần
được thực hiện trên cơ sở nhất trí chung của các vị đứng đầu Nhà nước và Chính
phủ qua Hội nghị thượng đỉnh của ASEM. Thành viên được xem xét kết nạp thuộc
châu lục nào thì buộc phải được sự nhất trí trước của châu lục đó.
- Trong nguyên tắc hoạt động của ASEM thì đối thoại là chính.
IV.Các hoạt động của ASEM
Kể từ khi thành lập đến nay,
ASEM đã triển khai hơn 250 hoạt động ở hầu hết các nước thành viên, trong đó
đề xuất nhiều sáng kiến mới nhằm thúc đẩy tiến trình hợp tác Á-Âu. ASEM đã
tiến hành bốn kỳ Hội nghị Thượng đỉnh, và sắp tới là Hội nghị Thượng đỉnh ASEM
lần thứ năm (ASEM-5) dự kiến tổ chức tại Thủ đô Hà Nội - Việt Nam từ ngày 8
đến 9-10-2004, 3 kỳ Hội nghị Đối tác Nghị viện Á-Âu (ASEP), 6 kỳ Hội nghị Bộ
trưởng Ngoại giao, 5 kỳ Hội nghị Bộ trưởng Kinh tế, 5 kỳ Hội nghị Bộ trưởng
Tài chính, 1 kỳ Hội nghị Bộ trưởng Văn hoá và Văn minh Á-Âu, 1 kỳ Hội nghị Bộ
trưởng Khoa học-Công nghệ, Môi trường, Di cư, và nhiều cuộc họp quan chức cao
cấp các ngành ngoại giao, tài chính, kinh tế, hải quan. Các cuộc hội nghị này
đã đạt được những kết quả đáng khích lệ.
V.Các hội nghị thượng đỉnh ASEM
Hội nghị Thượng đỉnh ASEM lần thứ nhất (ASEM-I): Diễn ra tại Băngcốc (Thái Lan)
trong hai ngày 1 và 2-3-1996, với sự tham dự của các nhà lãnh đạo 10 nước Châu
á gồm 7 nước ASEAN (Brunây, Inđônêxia, Malaixia, Philíppin, Xinhgapo, Thái Lan,
Việt Nam), 3 nước Đông Bắc á (Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc) và 15 nước
thành viên Liên minh Châu Âu - EU (Áo, Bỉ, Đan Mạch, Phần Lan, Pháp, Đức, Hy
Lạp, Ailen, Italia, Lúcxămbua, Hà Lan, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Thụy Điển, Anh)
và Chủ tịch ủy ban Châu Âu (EC). Hội nghị này đã chính thức thành lập thể chế
hợp tác thường xuyên và quyết định lấy tên là Diễn đàn Hợp tác Á-Âu, gồm 25
nước ở hai châu lục với số dân 2 tỷ người và chiếm tới 50% GDP của thế giới.
Hội nghị đã thỏa thuận tiến hành 17 hoạt động cụ thể thúc đẩy hợp tác trong
các lĩnh vực thương mại, đầu tư, tài chính, hải quan, môi trường, ngoại giao
nhân dân. Các đại biểu đã cơ bản nhất trí về nội dung các kế hoạch hành động
khuyến khích thương mại, về nội dung hoạt động trao đổi văn hoá và giao lưu
giữa các trường đại học. Hội nghị nhất trí tiến hành một số dự án hợp tác như
xây dựng hệ thống đường sắt xuyên Á, kế hoạch hợp tác Tiểu vùng sông Mê Công,
dự án xây dựng Trung tâm Công nghệ-Môi trường Á-Âu.
Hội nghị Thượng đỉnh ASEM lần thứ hai (ASEM-II): Được tổ chức ở Luân Đôn (Anh)
trong hai ngày 3 và 4-4-1998 với sự tham dự của những người đứng đầu Nhà nước
hoặc Chính phủ 25 nước thành viên ASEM và Chủ tịch EC Jacques Santer. Hội nghị
này tiếp tục mở ra khả năng thúc đẩy hợp tác và đặt cơ sở cho quan hệ đối tác
giữa hai châu lục trong thế kỷ XXI. ASEM-II đã thông qua Tuyên bố của Chủ tịch
Hội nghị, Tuyên bố về tình hình tài chính và kinh tế ở Châu á và thoả thuận về
các biện pháp Châu Âu hỗ trợ các nước Châu Á khắc phục khủng hoảng kinh tế.
Hội nghị thông qua 6 văn kiện hợp tác lớn: Khuôn khổ hợp tác Á-Âu (AECF); Kế
hoạch hành động xúc tiến đầu tư; Kế hoạch hành động xúc tiến thương mại; Văn
kiện về việc thành lập Nhóm Viễn cảnh á-Âu; Văn kiện về việc thành lập Nhóm
chuyên gia về đầu tư; Văn kiện về việc thành lập Trung tâm Công nghệ-Môi
trường Á-Âu ở Thái Lan. Hội nghị cũng thông qua 8 sáng kiến mới và ghi nhận 11
sáng kiến khác mở rộng khả năng hợp tác trong các lĩnh vực khoa học-công nghệ,
y tế, phúc lợi trẻ em, bảo tồn và phát huy di sản văn.
Hội nghị Thượng đỉnh ASEM lần thứ ba (ASEM-III): Được tổ chức tại Xơun (Hàn
Quốc) trong hai ngày 20 và 21-10-2000 với sự tham dự của những người đứng đầu
Nhà nước hoặc Chính phủ 25 nước thành viên ASEM và Chủ tịch Uỷ ban Châu Âu
(EC) Romano Prodi, với chủ đề Quan hệ đối tác vì phồn vinh và ổn định trong
Thiên niên kỷ mới. Các nhà lãnh đạo đã tập trung thảo luận các vấn đề: Thúc
đẩy đối thoại chính trị; Tăng cường hợp tác kinh tế-thương mại; Thúc đẩy hợp
tác trong các lĩnh vực gồm văn hoá, tri thức, giáo dục, bảo vệ môi trường,
phát triển nguồn nhân lực, chống tội phạm xuyên quốc gia, bảo vệ phúc lợi phụ
nữ và trẻ em; Về tương lai của ASEM. Tại ASEM-III, các nhà lãnh đạo Á-Âu đã
đạt được quan điểm nhất trí về mục đích chung của ASEM là thiết lập mối quan
hệ đối tác á-Âu toàn diện mới vì sự tăng trưởng mạnh mẽ hơn và thúc đẩy sự hợp
tác ASEM đồng đều. Hội nghị đã thông qua 3 văn kiện quan trọng: Khuôn khổ hợp
tác Á-Âu 2000 (AECF-2000); Tuyên bố của Chủ tịch Hội nghị ASEM-III; và Tuyên
bố Xơun về Hoà bình trên bán đảo Triều Tiên. Ngoài ra, Hội nghị cũng đã thông
qua và ghi nhận 23 sáng kiến mới góp phần thúc đẩy và đa dạng hoá sự hợp tác
Á-Âu trong thế kỷ XXI, đặc biệt về các lĩnh vực kinh tế, thương mại và khoa
học công nghệ.
Hội nghị Thượng đỉnh ASEM lần thứ tư (ASEM-IV): Được tổ chức tại Côpenhagen (Đan
Mạch) từ ngày 22-9 đến 24-9-2002, với sự tham dự của những người đứng đầu Nhà
nước hoặc Chính phủ của 25 nước thành viên ASEM và Chủ tịch EC Romano Prodi.
Hội nghị tập trung vào các chủ đề chính là tăng cường hợp tác Âu-Á về chính
trị và an ninh, đẩy mạnh hợp tác kinh tế và văn hoá-xã hội. Hội nghị đã thảo
luận về các vấn đề tăng cường hợp tác kinh tế giữa hai châu lục, đẩy mạnh trao
đổi thương mại và lưu thông tài chính, hướng tới thành công của vòng đàm phán
của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), xúc tiến hợp tác về phát triển nguồn
nhân lực và phát triển giáo dục, giải quyết các vấn đề xã hội, như xoá đói
giảm nghèo, các vấn đề về chủng tộc, địa lý, tôn giáo, đa dạng kinh tế-xã hội.
Hội nghị đã thảo luận về tình hình thế giới sau Sự kiện 11-9 và những vấn đề
an ninh mới, và về những ưu tiên về kinh tế và tài chính khu vực trong bối
cảnh toàn cầu hoá. Hội nghị đã thông qua một số văn kiện quan trọng, trong đó
có Tuyên bố của Chủ tịch Hội nghị ASEM-IV, Tuyên bố của Hội nghị về hòa bình
trên bán đảo Triều Tiên và Tuyên bố của Hội nghị về chống khủng bố.
Hội nghị Thượng đỉnh ASEM lần thứ năm (ASEM-V): Được tổ chức tại Thủ đô Hà Nội
(Việt Nam) trong hai ngày 8 và 9-10-2004, với sự tham dự của các vị đứng đầu
Nhà nước và Chính phủ của 25 nước thành viên ASEM và Chủ tịch EC, với chủ đề "Tiến
tới quan hệ đối tác Á-Âu sống động và thực chất hơn".
Theo tinh thần thoả thuận đạt được giữa hai bên Á-Âu trước Hội nghị, ASEM-V sẽ
là một hội nghị thượng đỉnh lịch sử đánh dấu sự mở rộng của diễn đàn hợp tác
này, với việc lần đầu tiên có toàn bộ 25 nước Liên minh Châu Âu (EU) và toàn
bộ 10 nước ASEAN, cùng các nước Đông Bắc Á, tham dự hội nghị.
VI.Các Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao
ASEM (FMM)
Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao
ASEM lần thứ nhất (FMM-I) được tổ chức tại thành phố Xingapo (Xingapo) ngày
15-2-1997, với sự tham dự của Ngoại trưởng 25 nước thành viên của ASEM. Chủ
tịch hội nghị: Ngoại trưởng Xingapo S.Jayakumar.
Hội nghị nhằm mục đích tìm ra
những biện pháp tăng cường quan hệ kinh tế, hợp tác an ninh và chính trị, bàn
về các vấn đề khu vực không vũ khí hạt nhân, mìn, nhân quyền, thương mại, hợp
tác đầu tư...
Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEM lần thứ hai (FMM-II) được tổ chức tại
Béclin (Đức) trong hai ngày 28 và 29-3-1999 với sự tham dự của Ngoại trưởng 25
nước thành viên ASEM. Chủ tịch hội nghị: Ngoại trưởng Đức Joschka Fischer.
Hội nghị FMM-2 tập trung bàn
về các vấn đề phát triển kinh tế, cuộc khủng hoảng tài chính-tiền tệ Châu á,
các biện pháp ngăn chặn cuộc khủng hoảng, vấn đề tự do hoá mậu dịch, đầu tư và
những cuộc xung đột diễn ra trên thế giới.
Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEM lần thứ ba (FMM-III) được tổ chức tại Bắc
Kinh (Trung Quốc) trong hai ngày 24 và 25-5-2001 với sự tham dự của Bộ trưởng
Ngoại giao 25 nước thành viên ASEM và đại diện của Uỷ ban Châu Âu (EC). Chủ đề
hội nghị: "Tăng cường quan hệ đối tác á-Âu trong thế kỷ mới".
Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEM lần thứ tư (FMM-IV) được tổ chức tại Mađrít
(Tây Ban Nha) trong hai ngày 6 và 7-6-2002 với sự tham dự của 25 nước thành
viên ASEM. Hội nghị đã kiểm điểm tiến trình hợp tác Á-Âu từ sau FMM-III, trao
đổi một số vấn đề quốc tế nổi lên như toàn cầu hoá và các chính sách kinh tế,
tình hình an ninh quốc tế mới, những vấn đề xuyên quốc gia, những vấn đề khu
vực như tình hình các nước ápganixtan, Bán đảo Triều Tiên, Trung Đông.
Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEM lần thứ năm (FMM-V) được tổ chức tại Bali (Inđônêxia)
từ ngày 24 đến 26-7-2003 với sự tham dự của Bộ trưởng Ngoại giao, quan chức
cao cấp của 25 nước thành viên ASEM. Hội nghị thông qua hai văn kiện quan
trọng: Tuyên bố của Chủ tịch Hội nghị về các vấn đề phát triển tại Châu Á và
Châu Âu; Tuyên bố chính trị của hội nghị về không phổ biến vũ khí huỷ diệt
hàng loạt.
Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEM lần thứ sáu (FMM-VI) diễn ra tại Kinđeơ (Ailen)
trong hai ngày 17 và 18-4-2004 với sự tham dự của các Bộ trưởng Ngoại giao 25
nước thành viên ASEM. Chủ đề của hội nghị này là "Làm thế nào để xây dựng trật
tự quốc tế trên cơ sở chủ nghĩa đa cực hữu hiệu". Hội nghị đã thảo luận vấn đề
kết nạp thành viên mới và nhất trí rằng trong thời gian tới ASEM tiếp tục tập
trung xem xét việc kết nạp ba nước thành viên ASEAN là Campuchia, Lào và
Mianma và 10 nước thành viên mới của EU. Hội nghị FMM-VI đã thông qua Tuyên bố
của Chủ tịch Hội nghị, Tuyên bố ASEM về hợp tác đa phương, các văn kiện về Cải
tiến cách thức điều hành hoạt động của ASEM, thiết lập mạng thông tin ASEM và
Qui chế sử dụng logo ASEM.
VII.Các Hội nghị Bộ trưởng Kinh tế
ASEM (EMM)
Hội nghị Bộ trưởng Kinh tế
Á-Âu lần thứ nhất (EMM-1) tổ chức tại Trung tâm Hội nghị quốc tế Makuhari,
thành phố Siba (Nhật Bản) trong hai ngày 27 và 28-9-1997. Các Bộ trưởng Kinh
tế của 25 nước thành viên ASEM và đại diện EC tham dự hội nghị, tập trung thảo
luận 6 chủ đề lớn: Quan hệ kinh tế Á-Âu; Quan hệ hợp tác giữa các doanh nghiệp
thương mại và đầu tư; Các vấn đề liên quan đến WTO; Phát triển cơ sở hạ tầng;
Sự tăng trưởng kinh tế vững chắc bao gồm hợp tác khoa học-kỹ thuật, năng lượng;
và Môi trường. Hội nghị đã thông qua kế hoạch hành động xúc tiến đầu tư (IPAP),
thỏa thuận thành lập nhóm chuyên gia đầu tư (IEG); Khẳng định ủng hộ các nước
thành viên ASEM tham gia WTO, sớm hoà nhập các nước chậm phát triển vào hệ
thống thương mại toàn cầu; thảo luận những biến động tiền tệ và thị trường ở
một số nước Châu á và tác động của việc thống nhất tiền tệ ở Châu Âu.
Hội nghị Bộ trưởng Kinh tế Á-Âu lần thứ hai (EMM-2) tổ chức tại Béclin (Đức)
trong hai ngày 9 và 10-10-1999, với sự tham dự của Bộ trưởng Kinh tế 25 nước
thành viên ASEM. Hội nghị nhất trí về việc cần cải thiện các điều kiện khung
cho việc trao đổi vốn và bí quyết công nghệ giữa Châu á và Châu Âu, dẹp bỏ
những trở ngại trong buôn bán giữa hai khu vực và bày tỏ lập trường đòi WTO phải
ủng hộ các nước đang phát triển gia nhập tổ chức này.
Hội nghị Bộ trưởng Kinh tế
Á-Âu lần thứ ba (EMM-3) tổ chức tại Hà Nội (Việt Nam) trong hai ngày 11 và
12-9-2001, với sự tham dự của Bộ trưởng Kinh tế 25 nước thành viên ASEM, Cao
ủy Thương mại EU Pascal Lami, và Chủ tịch Diễn đàn Á-Âu X.Li, nhằm tìm ra
những biện pháp thiết thực mới để thúc đẩy thương mại và đầu tư thông qua Kế
hoạch Hành động Thuận lợi hoá Thương mại (TFAP) và Kế hoạch Hành động Xúc tiến
Đầu tư (IPAP).
Hội nghị Bộ trưởng Kinh tế á-Âu lần thứ tư (EMM-4) tổ chức tại Côpenhaghen (Đan
Mạch) trong hai ngày 19 và 20-9-2002, với sự tham dự của Bộ trưởng Kinh tế 25
nước thành viên ASEM. Chủ đề chính của Hội nghị là tăng cường và mở rộng các
quan hệ kinh tế giữa hai lục địa Á-Âu.
Hội nghị Bộ trưởng Kinh tế Á-Âu lần thứ năm (EMM-5) tổ chức tại thành phố Đại
Liên tỉnh Liêu Ninh (Trung Quốc) từ ngày 22 đến 24-7-2003 với sự tham dự của
hơn 500 quan chức chính phủ và doanh nghiệp đại diện cho 25 nước thành viên
ASEM. Hội nghị thảo luận 3 chủ đề lớn là: Tình hình toàn cầu hoá kinh tế; Hợp
tác kinh tế-thương mại Á-Âu; Vòng đàm phán đa phương mới của WTO.
VIII.Các Hội nghị Bộ trưởng Tài chính
ASEM (FMM)
Hội nghị Bộ trưởng Tài chính
Á-Âu lần thứ nhất (FMM-1), tổ chức tại Băng Cốc (Thái Lan) ngày 19-9-1997, với
sự tham dự của đại diện các nước thành viên ASEM với chủ đề Trao đổi quan điểm
về kinh tế vĩ mô và thị trường chuyển đổi ngoại tệ, phát triển và hợp tác
trong lĩnh vực tài chính.
Hội nghị Bộ trưởng Tài chính Á-Âu lần thứ hai (FMM-2) tổ chức tại Phranphuốc (Đức)
trong hai ngày 15 và 16-1-1999, với sự tham dự của các Bộ trưởng Tài chính các
nước thành viên ASEM, thảo luận về các hành lang tỷ giá hối đoái, cuộc khủng
hoảng tài chính-tiền tệ Châu Á, cuộc khủng hoảng tài chính ở Braxin và những
biện pháp nhằm ổn định các thị trường tiền tệ thế giới.
Hội nghị Bộ trưởng Tài chính
Á-Âu lần thứ ba (FMM-3) tổ chức tại thành phố Côbê - Nhật Bản trong hai ngày
13 và 14-1-2001. Tham dự hội nghị có đại diện các nước thành viên ASEM. Hội
nghị thảo luận những cơ hội hợp tác mới trong bối cảnh nền kinh tế Mỹ giảm tốc
độ tăng trưởng ảnh hưởng tới kinh tế khu vực Châu á và việc thành lập đồng
tiền chung trong khu vực cũng như tình hình kinh tế Châu Âu sau khi đồng euro
được đưa vào lưu hành.
Hội nghị Bộ trưởng Tài chính
Á-Âu lần thứ tư (FMM-4) diễn ra tại thành phố cảng Côpenhaghen (Đan Mạch)
trong hai ngày 4 và 5-7-2002 với sự tham dự của đại diện 25 nước thành viên
ASEM với chủ đề chính là chống khủng bố toàn cầu và ngăn chặn các cuộc khủng
hoảng tài chính.
Hội nghị Bộ trưởng Tài chính
Á-Âu lần thứ năm (FMM-5) tổ chức tại Bali (Inđônêxia) từ ngày 5 đến 7-7-2003
với sự tham dự của đại diện 25 nước thành viên ASEM và đại diện các tổ chức
quốc tế. Hội nghị tập trung thảo luận về tăng cường hợp tác tài chính giữa hai
châu lục nhất là trong bối cảnh nền kinh tế khu vực Châu Á đã bị nhiều nhân tố
không thuận lợi tác động như giá dầu mỏ tăng, cuộc khủng hoảng Irắc, sự không
ổn định tại các thị trường tài chính và sự bùng phát của dịch bệnh viêm đường
hô hấp cấp (SARS); thảo luận về việc phát triển thị trường trái phiếu Châu Á
để tránh cuộc khủng hoảng tài chính khu vực trong tương lai và ngăn chặn việc
cung cấp tài chính cho các hoạt động khủng bố, chống rửa tiền; Hoan nghênh
sáng kiến thành lập Lực lượng Đặc nhiệm hành động Tài chính (Financial Action
Task Force - FATF) mà nước chủ nhà Inđônêxia đưa ra về hợp tác đào tạo nhân
viên cho các bộ tài chính và ngân hàng trung ương thông qua các chương trình
trao đổi thực tập, trao đổi sinh viên, học bổng.
IX.Các Hội nghị ASEM khác - Hội nghị Bộ trưởng Khoa học Công nghệ Á-Âu tổ chức tại Bắc Kinh (Trung
Quốc) trong hai ngày 14 và 15-10-1999, với sự tham gia của 300 đại biểu từ 25
thành viên ASEM và đại diện EC. Hội nghị thảo luận về nhiều vấn đề liên quan
đến cơ chế, nguyên tắc và các lĩnh vực ưu tiên trong quan hệ hợp tác khoa học
kỹ thuật và công nghệ giữa các quốc gia Á-Âu.
- Hội nghị Bộ trưởng Môi trường Á-Âu lần thứ nhất (ASEM-EnMM-1), được tổ chức
tại Bắc Kinh (Trung Quốc) ngày 17-1-2002, với sự tham dự của Bộ trưởng Môi
trường 10 nước Châu Á và 15 nước Châu Âu thành viên ASEM để bàn biện pháp bảo
vệ môi trường. Hội nghị đã thông qua Tuyên bố của Đoàn Chủ tịch kêu gọi sớm
thực hiện Nghị định thư Kyôtô cũng như hợp tác và đối thoại giữa các nước
thành viên ASEM.
- Hội nghị Bộ trưởng Môi trường Á-Âu lần thứ hai (ASEM-EnMM-2), diễn ra tại
Lêxê (Italia) ngày 12-10-2003, với sự tham dự của các Bộ trưởng Môi trường 25
nước thành viên ASEM, để thảo luận về những vấn đề liên quan tới tương lai môi
trường thế giới: sự thay đổi khí hậu, nguồn nước, việc thực hiện nghị định thư
Kyôtô và tình trạng sa mạc hoá; Các phương thức sản xuất và tiêu dùng lâu dài,
sử dụng và bảo vệ các nguồn tài nguyên thiên nhiên như đa dạng hoá sinh học,
rừng, biển và các khía cạnh môi trường của an toàn hàng hải cũng như năng
lượng và sự tham gia của quần chúng trong quá trình này.
- Hội nghị Bộ trưởng Văn hóa và Văn minh Á-Âu tổ chức tại Bắc Kinh (Trung Quốc)
từ ngày 2 đến 4-12-2003, với sự tham dự của các vị Bộ trưởng và đại diện 25
thành viên ASEM và đại diện EC. Đây là Hội nghị Bộ trưởng Văn hoá quốc tế lớn
nhất được tổ chức tại Trung Quốc, đồng thời là Hội nghị Bộ trưởng Văn hoá đầu
tiên trong khuôn khổ Hội nghị ASEM. Với chủ đề Sự thống nhất trong tính đa
dạng của văn hoá, hội nghị triển khai đối thoại trên cơ sở nhận thức chung -
mọi nền văn hoá đều bình đẳng về tầm vóc và giá trị nhân văn - và tin tưởng
vào tầm quan trọng của tính đa dạng trong văn hoá; nghiên cứu cơ hội và thách
thức của toàn cầu hoá đối với các nền văn hoá và văn minh trên thế giới; tìm
kiếm giá trị chung của các thành viên ASEM tồn tại trong tính đa dạng của văn
hoá, chủng tộc, địa lý, tôn giáo và kinh tế-xã hội nhằm đề ra kế hoạch hành
động thiết thực.
- Hội nghị ASEM về Vấn đề người nhập cư đầu tiên diễn ra tại Côxta Têghixê
thuộc quần đảo Canari (Tây Ban Nha) trong hai ngày 4 và 5-4-2002, với sự tham
dự của các Bộ trưởng Nội vụ và đại diện của 15 nước EU và 10 nước Châu Á. Hội
nghị thảo luận về những quy định dành cho người Châu Á nhập cư vào Châu Âu,
những biện pháp ngăn chặn dòng người di cư bất hợp pháp từ Châu Á sang Châu Âu
và ngăn chặn tệ buôn người.
- Hội nghị ASEM về Chính sách
lao động và việc làm tương lai diễn ra tại Béclin (Đức) trong hai ngày 1 và
2-6-2004, với sự tham dự của 17 đoàn đại biểu các nước thành viên ASEM và một
số quan sát viên và chuyên gia về lao động và việc làm ở Đức. Nội dung hội
nghị bao gồm: Những thách thức mới đối với chính sách lao động và việc làm
trong tương lai, trong một thế giới mở không phân biệt về quy mô, văn hoá hay
trình độ phát triển của từng nước; Chính sách cho sự phát triển bền vững và
cho lao động; Kiến tạo xã hội lao động tương lai và Phát triển nguồn nhân lực
thông qua đào tạo nghề; Vấn đề lao động và việc làm cho phụ nữ và lớp trẻ.
- Diễn đàn Thanh niên ASEM về Phát triển bền vững: Do Trung ương Đoàn Thanh
niên Cộng sản Hồ Chí Minh (Việt Nam) phối hợp với Quỹ Á-Âu (ASEF) tổ chức tại
Hà Nội từ ngày 29-6 đến ngày 1-7-2004. Diễn đàn, với sự tham dự của 68 đại
biểu và quan sát viên thuộc 22 nước ASEM, tập trung thảo luận các khía cạnh
của phát triển bền vững, như xoá đói giảm nghèo, bảo vệ môi trường, phát triển
kinh tế, giải quyết việc làm, giao lưu và hợp tác cùng phát triển. Diễn đàn ra
bản Tuyên bố của thanh niên ASEM về phát triển bền vững, nhấn mạnh đến vai trò
và nhiệm vụ của thanh niên trong việc phát triển bền vững, đến sự hỗ trợ của
chính phủ các nước ASEM đối với chương trình hoạt động, và đến cơ chế phối hợp
của thanh niên Á-Âu về phát triển bền vững. Hội nghị nhất trí lập ra Mạng lưới
đối thoại thanh niên ASEM vì phát triển bền vững, đồng thời kêu gọi ASEF giúp
đỡ thành lập mạng lưới này.
- Hội
nghị Đối tác Nghị viện Á-Âu (ASEP):
Hội nghị Đối tác Nghị viện Á-Âu (Asia-Europe Parliamentary Partnership Meeting
- ASEP) là diễn đàn đối thoại liên nghị viện nằm trong khuôn khổ tiến trình
Hội nghị Thượng đỉnh Á-Âu (ASEM).
Hội nghị Đối tác Nghị viện Á-Âu lần thứ nhất (ASEP-1) tổ chức tại Pháp (tháng
4-1996) với sự tham gia của 8 nghị viện thành viên thuộc khu vực Đông-Nam Á,
Đông-Bắc Á và Nghị viện Châu Âu. Mục đích ban đầu là tạo ra một diễn đàn đối
thoại cho các nghị sĩ Á-Âu trong bối cảnh ASEM đang bắt đầu trở thành một tổ
chức liên chính phủ và khu vực, đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy
quá trình phát triển và thịnh vượng chung tại hai châu lục này.
Hội nghị Đối tác Nghị viện Á-Âu lần thứ hai (ASEP-2) được tổ chức tại Manila
(Philíppin) tháng 8-2002, với sự tham dự của 26 đoàn đại biểu nghị viện của 10
nước Châu á, 15 nước Liên minh Châu Âu (EU) và Nghị viện Châu Âu (EP) với mục
đích tăng cường mở rộng đối thoại và hiểu biết lẫn nhau giữa các dân tộc Châu
á và Châu Âu, thúc đẩy việc định hình diễn đàn liên nghị viện Á-Âu.
- Hội nghị Đối tác Nghị viện Á-Âu lần thứ ba (ASEP-3) diễn ra tại Nhà hát
Duyệt Thị Đường, thành phố Huế, tỉnh Thừa Thiên-Huế (Việt Nam) trong hai ngày
25 và 26-3-2004, với sự tham dự của đại diện nghị viện 7 nước Đông Nam Á và 3
nước Đông Bắc á, 15 nước thành viên EU, Nghị viện Châu Âu (EP). Hội nghị tập
trung thảo luận 4 chủ đề về chính trị và an ninh, kinh tế, văn hoá và hợp tác
Á-Âu: Bối cảnh an ninh quốc tế hiện nay và những thách thức đối với luật pháp
quốc tế; Hợp tác vì một nền thương mại bình đẳng hơn và công bằng hơn; Bản sắc
văn hoá và đa dạng văn hoá trong khuôn khổ đối tác Á-Âu; Tiếng nói và vai trò
của các nghị sĩ trong việc tiến tới quan hệ đối tác Á-Âu sống động hơn và thực
chất hơn.
Tăng cường đối thoại và hiểu biết chung vì hoà bình và phát triển giữa hai
châu lục cũng chính là những nhân tố mà Chủ tịch Quốc hội nước chủ nhà Việt
Nam Nguyễn Văn An đặc biệt nhấn mạnh trong bài diễn văn bế mạc kết thúc hội
nghị. Chủ tịch Nguyễn Văn An nhấn mạnh thêm: Những khác biệt còn lại trong
ASEP giống như sự tuần hoàn đương nhiên của quy luật bốn mùa và thậm chí sự đa
dạng khác biệt về bản sắc càng làm cho quan hệ Á-Âu thêm phong phú sâu sắc./.